Komunikat – TK o członkostwie w spółdzielniach i funduszu remontowym (K 60/13)
Ochrona praw do lokalu i swoboda zrzeszania się wyznaczają granice ustawowych warunków członkostwa w spółdzielni — wskazał TK, rozstrzygając 5 lutego 2015 r. wniosek grupy posłów. Część przepisów o spółdzielniach mieszkaniowych została zakwestionowana, lecz Trybunał zaakceptował między innymi obowiązek składania deklaracji członkowskiej oraz badany model zarządzania nieruchomością wspólną.
TK uznał, że członkostwo powinno łączyć się z prawem do lokalu lub ekspektatywą jego odrębnej własności. Dopuszczenie do spółdzielni osób pozbawionych takiego związku narusza ochronę praw majątkowych. W przypadku nabywców spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie można natomiast stawiać dodatkowych warunków uzyskania członkostwa poza złożeniem deklaracji. Trybunał wskazał na nieuzasadnione różnicowanie ich sytuacji wobec właścicieli lokali wyodrębnionych.
Za wadliwe uznał też uzależnienie skutecznego nabycia ekspektatywy od decyzji o przyjęciu nabywcy do spółdzielni. Taka konstrukcja może pozbawić osobę, która zapłaciła za prawo majątkowe, roszczenia o ustanowienie własności. Według TK wymuszanie członkostwa podważa wolność zrzeszania się. Inaczej ocenił samą deklarację: wyraża ona dobrowolną decyzję zainteresowanego.
Przepisy pozostawiające spółdzielni zarząd wspólną nieruchomością TK uznał za zgodne z badanymi gwarancjami konstytucyjnymi. Wskazał na potrzebę pogodzenia interesów członków spółdzielni i właścicieli pozostających poza nią. Większość współwłaścicieli może zdecydować o przejściu na zasady ustawy o własności lokali. TK zaakceptował również art. 40 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a w odniesieniu do art. 27 ust. 1 stwierdził nieadekwatność wskazanych wzorców.
Odrębny problem stanowił fundusz remontowy. TK zakwestionował brak prawa byłego członka posiadającego odrębną własność lokalu do odpowiedniej części tego funduszu. Zaznaczył jednak, że wpłaty przypisane do danej nieruchomości mogą finansować remonty innych budynków. Określenie zasad wzajemnych rozliczeń przy wyodrębnianiu wspólnoty wymaga regulacji ustawowej.
Postępowanie w pozostałej części zostało umorzone. Rozprawami z 16 grudnia 2014 r., 15 stycznia 2015 r. i 5 lutego 2015 r. kierowała Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz; sprawozdawcą był Leon Kieres.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/7405-spoldzielnie-mieszkaniowe-zasady-uzyskania-czlonkostwa. Data dodania i pozyskania: 2015-02-05. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.