Komunikat – Granice nadzoru ministra nad sądami (Kp 1/15)
Dostęp Ministra Sprawiedliwości do akt może wywierać presję na sędziego i zakłócać prowadzenie sprawy — wskazał TK w rozstrzygnięciu z 14 października 2015 r. Pełny skład zbadał na wniosek Prezydenta RP nowelizację ustroju sądów powszechnych z 20 lutego 2015 r. Rozprawa odbyła się 1 października 2015 r.
TK zakwestionował art. 1 pkt 21 lit. a w zakresie żądania akt oraz lit. b, zmieniające art. 37g, a także art. 1 pkt 35, wprowadzający art. 114 § 1a. Uprawnienia ministra w ramach nadzoru administracyjnego i poprzedzające czynności dyscyplinarne naruszają art. 173 oraz art. 178 ust. 1 w powiązaniu z art. 10 ust. 1 Konstytucji i zakaz nadmiernej ingerencji z art. 2. Nie naruszają natomiast wynikającego z art. 2 wymagania określoności przepisów.
Zdaniem Trybunału minister ma wystarczające narzędzia nadzorcze bez otrzymywania akt. Nie ma też potrzeby tworzenia ministerialnego postępowania wstępnego przed działaniami rzecznika dyscyplinarnego. TK podkreślił, że niezawisłość obejmuje nie tylko końcowe orzeczenie, lecz także decyzje podejmowane podczas prowadzenia sprawy.
Niekonstytucyjne okazało się również uprawnienie do przetwarzania danych z akt, w tym danych wrażliwych, przewidziane w dodanym art. 175a § 3. Skoro nieuzasadniony jest sam dostęp do akt, nie można uznać przetwarzania tych informacji za konieczne. TK stwierdził naruszenie art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 51 ust. 2 Konstytucji.
Inaczej ocenił art. 175a § 2 dotyczący systemów informatycznych. Uznał jego zgodność z tymi wzorcami, przyjmując, że dostęp obejmuje tylko informacje niezbędne do informatyzacji sądów, a nie wszystkie dane w systemach. Przepisy uznane za niekonstytucyjne można oddzielić od całej ustawy; pozostałe postępowanie umorzono.
Przewodniczył prezes TK Andrzej Rzepliński, a sprawozdawcą był wiceprezes TK Stanisław Biernat.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/8622-prawo-o-ustroju-sadow-powszechnych. Data dodania i pozyskania: 2015-10-14. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.