Komunikat – TK rozstrzygnął spór o lekarską klauzulę sumienia (K 12/14)
Wolność sumienia obejmuje także odmowę pośredniego udziału w działaniu sprzecznym z przekonaniami — przyjął TK, rozpoznając 7 października 2015 r. wniosek Naczelnej Rady Lekarskiej. Pełny skład Trybunału zakwestionował część ograniczeń tej wolności przewidzianych w art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
TK uznał, że odesłanie do art. 30, nakazujące świadczenie w „innych przypadkach niecierpiących zwłoki”, narusza art. 2 oraz art. 53 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Tak ogólne kryterium nie pozwala ustalić, jakie konstytucyjne dobra miałyby uzasadniać ingerencję. Według TK sprzeciw sumienia nie jest przywilejem przyznanym przez ustawę, a jego ograniczenie wymaga konstytucyjnego uzasadnienia.
Za sprzeczny z art. 53 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 uznano również nakaz wskazywania innego miejsca uzyskania świadczenia. Trybunał ocenił, że przerzucenie tego zadania osobiście na lekarza nie jest ani konieczne, ani skuteczne. Ustawodawca może zorganizować informowanie pacjentów w inny sposób.
TK utrzymał obowiązek uprzedniego pisemnego powiadomienia przełożonego oraz odnotowania i uzasadnienia odmowy w dokumentacji. Oba uznał za zgodne z art. 53 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 i za niepozostające w sprzeczności z art. 53 ust. 7. Powiadomienie ma umożliwiać organizację świadczeń, a dokumentacja ma zawierać medyczne okoliczności odmowy, nie wykład przekonań lekarza. W pozostałej części postępowanie umorzono.
Sprawozdawcą była Małgorzata Pyziak-Szafnicka, a rozprawie przewodniczył prezes TK Andrzej Rzepliński. Zdania odrębne zgłosili Stanisław Biernat i Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz do punktów 1 i 2, Andrzej Wróbel do punktu 2 oraz Teresa Liszcz do punktu 3 w związku z umorzeniem.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/8603-prawo-do-odmowy-wykonania-swiadczenia-zdrowotnego-niezgodnego-z-sumieniem. Data dodania i pozyskania: 2015-10-07. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.