Wyrok – Odszkodowanie za wadliwe orzeczenie sądu cywilnego (SK 9/13)

Aleksander Patrzałek zakwestionował w skardze konstytucyjnej warunki dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę spowodowaną prawomocnym orzeczeniem. TK rozpoznał sprawę na rozprawie 27 października 2015 r. i zaakceptował badane rozumienie przesłanki bezprawności orzeczenia sądu cywilnego.

Kontrola dotyczyła art. 417¹ § 2 Kodeksu cywilnego. TK uznał jego zdanie pierwsze za zgodne z art. 77 ust. 1 Konstytucji w powiązaniu z art. 31 ust. 3, gdy odszkodowanie zależy od stwierdzenia bezprawności zarazem oczywistej, rażącej i obiektywnej. Skarżący podważał ograniczenie odpowiedzialności państwa do tak kwalifikowanego naruszenia prawa, powołując konstytucyjne prawo do naprawienia szkody.

Postępowanie umorzono poza rozstrzygniętym zakresem. Pozostałe zarzuty obejmowały nieuwzględnianie uszczerbku powstałego wskutek egzekucji orzeczenia oraz brak związania sądu odszkodowawczego orzeczeniem SN uwzględniającym skargę kasacyjną. Ten drugi problem wiązał się z art. 424¹a § 2 w związku z art. 398¹⁵ § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego i wzorcami z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji. Rozprawie przewodniczył Piotr Tuleja, a sprawozdawcą był Stanisław Rymar.

Sentencja

Sygn. akt SK 9/13

WYROK
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

 Warszawa, dnia 27 października 2015 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Piotr Tuleja – przewodniczący
Mirosław Granat
Leon Kieres
Marek Kotlinowski
Stanisław Rymar – sprawozdawca,

po rozpoznaniu, z udziałem skarżącego oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 27 października 2015 r., skargi konstytucyjnej Aleksandra Patrzałka o zbadanie zgodności:

1) art. 417¹ § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że pod pojęciem niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, powodującej odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, należy rozumieć wyłącznie oczywistą i rażącą obrazę prawa, o charakterze elementarnym i kwalifikowanym, z art. 77 ust. 1 Konstytucji,

2) art. 417¹ § 2 ustawy powołanej w punkcie 1, rozumianego w ten sposób, że w zakres pojęcia szkody, do naprawienia której obowiązany jest Skarb Państwa, nie wchodzi uszczerbek majątkowy wywołany wykonaniem prawomocnego orzeczenia na drodze postępowania egzekucyjnego, z art. 77 ust. 1 Konstytucji,

3) art. 424^1a § 2 w związku z art. 398¹⁵ § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględniające skargę kasacyjną nie wiąże sądu powszechnego w sprawie o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji,

o r z e k a:

Art. 417¹ § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego można żądać po stwierdzeniu jego oczywistej i rażącej niezgodności z prawem, która ma zarazem charakter obiektywny, jest zgodny z art. 77 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. 

Piotr Tuleja
Mirosław Granat
Leon Kieres
Marek Kotlinowski
Stanisław Rymar

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/8660-odpowiedzialnosc-odszkodowawcza-skarbu-panstwa-naprawienie-szkody-odszkodowanie-z-tytulu-szkod. Data dodania i pozyskania: 2015-10-27. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.