Komunikat – Wyjątek od obciążania przegrywającego kosztami procesu (SK 37/14)

Szczególne okoliczności sprawy mogą uzasadniać pozostawienie wygrywającemu jego wydatków procesowych bez rekompensaty ze strony państwa — uznał TK. Orzeczenie w sprawie skargi W.O. ogłoszono 17 maja 2016 r. Art. 102 kodeksu postępowania cywilnego, w zakresie braku takiej rekompensaty, został oceniony jako zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Resztę postępowania umorzono, ponieważ wydanie wyroku było niedopuszczalne.

TK wskazał, że obciążenie przegrywającego kosztami jest regułą, ale wymaga wyjątków uzasadnionych słusznością. Nie chodzi wyłącznie o ubóstwo strony. Znaczenie mają okoliczności konkretnego sporu, takie jak jego precedensowy charakter, niewłaściwe zachowanie zwycięzcy czy uwzględnienie zarzutu przedawnienia.

W ocenie Trybunału konstytucyjna gwarancja sądowa nie wymaga, aby państwo przejmowało wszystkie wydatki związane z dochodzeniem praw. Z odstąpienia od zasądzenia kosztów od przeciwnika nie wynika automatycznie obowiązek ich pokrycia przez Skarb Państwa. Ustawodawca może uwzględniać słuszność przy ustalaniu rozliczeń między stronami.

TK zastrzegł zarazem, że art. 102 powinien być stosowany wyjątkowo. Gdyby służył przede wszystkim zwalnianiu przegrywających z powodu ich sytuacji materialnej, ocena konstytucyjna wymagałaby innego podejścia. Obradom przewodniczył wiceprezes Stanisław Biernat; sprawozdawcą był Andrzej Wróbel.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/8993-zwrot-kosztow-procesu. Data dodania i pozyskania: 2016-05-17. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.