Komunikat – TK wyłączył kontrasygnatę przy określonych czynnościach dotyczących sądów (K 2/26)
25 czerwca 2026 r. TK rozstrzygnął sprawę K 2/26 z wniosku Pierwszego Prezesa SN. W ośmiu punktach zakwestionował normy uzależniające określone akty Prezydenta dotyczące organizacji SN i mianowania asesorów od podpisu Prezesa Rady Ministrów. Pozostałe postępowanie umorzono. Zdanie odrębne złożył Andrzej Zielonacki.
Dwa pierwsze punkty obejmują wyznaczenie przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego wybierającego kandydatów na Pierwszego Prezesa SN oraz powierzenie tymczasowego kierowania SN po zwolnieniu tego stanowiska — art. 13 § 3 i art. 111 § 4 ustawy o SN. Kolejne trzy dotyczą przewodniczących zgromadzeń izb, w tym IOZ, i czasowego kierowania izbą: art. 15 § 3 zdanie pierwsze w związku z art. 13 § 3, art. 15a § 3 oraz art. 111 § 4.
Szósty punkt obejmuje wyznaczanie sędziów do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na podstawie art. 22a § 1 ustawy o SN. Dwa ostatnie dotyczą mianowania asesorów w sądach powszechnych i wojewódzkich sądach administracyjnych — art. 106i § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 5 § 3 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Każdy punkt odnosi się wyłącznie do zakresu wymagającego kontrasygnaty.
TK wyjaśnił, że przepisy nie ustanawiają tego wymogu literalnie. Kontrolował normy wynikające z wieloletniej, stałej i powtarzalnej praktyki przedstawiania aktów Prezydenta kolejnym premierom do podpisu. Uznał, że taka utrwalona interpretacja może być przedmiotem kontroli konstytucyjnej.
Podstawą rozstrzygnięcia była przyjęta przez TK koncepcja czynności pochodnych wobec prerogatyw. Powoływanie Pierwszego Prezesa SN, prezesów SN i sędziów jest zwolnione z kontrasygnaty na podstawie art. 144 ust. 3 pkt 20, 23 i 17. Zdaniem Trybunału podobny status mają czynności funkcjonalnie niezbędne do wykonania tych kompetencji albo oparte na tej samej racji wyłączenia politycznej zgody premiera. TK przedstawił to jako wykładnię istniejących prerogatyw, a nie tworzenie dowolnych nowych uprawnień.
Trybunał wskazał ponadto art. 10 ust. 1, art. 173 oraz zasadę ciągłości i sprawności instytucji publicznych wynikającą z preambuły w związku z art. 2 Konstytucji. Przy pierwszym punkcie uwzględnił również art. 183 ust. 3. Podkreślił, że brak terminu i ustawowych warunków udzielenia kontrasygnaty może umożliwiać blokowanie obsady oraz kierowania sądami.
W argumentacji TK kontrasygnata służy przenoszeniu politycznej odpowiedzialności za akt głowy państwa na premiera, natomiast w badanym obszarze tworzyłaby narzędzie wpływu rządu na sądownictwo. Poglądy o pochodnym charakterze prerogatyw i roli Prezydenta są ocenami Trybunału uzasadniającymi wskazane osiem rozstrzygnięć, nie stwierdzeniem wyłączenia kontrasygnaty przy każdym akcie dotyczącym wymiaru sprawiedliwości.
Komunikat zaznacza, że skutki wyroku odnoszą się do przyszłości i nie podważają skuteczności czynności dokonanych na podstawie badanych norm przed jego ogłoszeniem. Przewodniczył Bartłomiej Sochański, a sprawozdawcą był Wojciech Sych.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/wymog-podpisu-premiera-dla-skutecznosci-wyznaczenia-przez-prezydenta-przewodniczacego-zo-sn-lub-zgromadzenia-sedziow-w-izbie-sn-sedziego-kierujacego-pracami-sn-lub-izby-sn-sedziow-do-izby-oz-sn-i-mianowania-asesorow-4. Data dodania i pozyskania: 2026-06-26. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.