Zapowiedź – Zasiedzenie służebności odpowiadającej przesyłowi przed 2008 rokiem (P 10/16)

Na 2 grudnia 2025 r. o godz. 13.00 TK zapowiedział rozpoznanie sprawy P 10/16 z połączonych pytań sądów rejonowych w Grudziądzu i Brodnicy. Dotyczy ona art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, rozumianych jako podstawa nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed ustawowym wprowadzeniem tej ostatniej.

W sprawach leżących u podstaw pytań przedsiębiorstwa powołują się na urządzenia energetyczne i gazociąg powstałe w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, wykonywanie prac eksploatacyjnych oraz posiadanie w dobrej wierze przez siebie i poprzedników. Właściciele gruntów kwestionują istnienie takiego ograniczonego prawa rzeczowego przed 3 sierpnia 2008 r.

Pytania obejmują przypadki, w których nie wydano wskazanych w nich decyzji administracyjnych ograniczających własność na podstawie kolejnych ustaw wywłaszczeniowych. Nie dotyczą więc każdej sytuacji korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwo przesyłowe.

Sądy pytające wskazują na linię orzeczniczą SN rozwijaną od uchwały z 17 stycznia 2003 r. Uważają, że funkcjonalna wykładnia stworzyła prawo odpowiadające późniejszej służebności przesyłu i dopuściła jego zasiedzenie za wcześniejszy okres. Zarzucają nadmiernie twórcze zastosowanie analogii w dziedzinie praw rzeczowych, których katalog określa ustawa.

W argumentacji podkreślają ochronę własności, zaufanie do prawa i zakaz działania wstecz. Ich zdaniem właściciele nie mogli wcześniej przewidzieć takiej interpretacji ani podjąć czynności zapobiegających jej skutkom. Uważają, że korzyści gospodarcze przedsiębiorstw nie uzasadniają ograniczenia własności bez odpowiedniej ochrony i odszkodowania.

Wzorcami mają być art. 1 Protokołu nr 1 do europejskiej Konwencji praw człowieka oraz art. 2, art. 21, art. 31 i art. 64 Konstytucji w zakresach wskazanych w pytaniach. Są to zarzuty sądów inicjujących postępowanie, nie stwierdzenie nieważności konkretnych służebności. Sprawę ma rozpoznać pełny skład pod przewodnictwem Bogdana Święczkowskiego; sprawozdawcą ma być Krystyna Pawłowicz.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/zasady-nabycia-w-drodze-zasiedzenia-sluzebnosci-gruntowej-odpowiadajacej-trescia-sluzebnosci-przesylu-przez-przedsiebiorce-przesylowego-lub-skarb-panstwa-3. Data dodania i pozyskania: 2025-11-29. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay / Pexels. Źródło: https://www.pexels.com/photo/person-showing-buildings-221506/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.