Komunikat – TK zakwestionował tryb zmian praw pozbawionego wolności parlamentarzysty (Kp 2/25)
1 października 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę Kp 2/25 z prezydenckiego wniosku o kontrolę ustawy przed podpisaniem. Uznał zakwestionowane części nowelizacji ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z 21 lutego 2025 r. za niezgodne z Konstytucją, ponieważ poprawki Senatu wykroczyły poza materię uchwaloną przez Sejm.
Sentencja obejmuje nowe brzmienie art. 5a ust. 1 i 3 oraz przepis przejściowy w zakresie odesłania do art. 23 ust. 10a. Wzorcami były art. 7, art. 118 ust. 1, art. 119 ust. 1 i art. 121 ust. 2 Konstytucji. TK stwierdził nierozerwalny związek zakwestionowanych przepisów z całą ustawą; według komunikatu oznacza to obowiązek odmowy jej podpisania.
Trybunał przypomniał rozróżnienie między głębokością a szerokością poprawek Senatu. Dopuszcza zmianę treści rozwiązań przekazanych przez Sejm i proponowanie alternatyw, lecz w granicach przedmiotowych tej samej ustawy. Nowa materia wymaga skorzystania z inicjatywy ustawodawczej i przejścia właściwego trybu, a nie dodania jej przy okazji rozpatrywania nowelizacji.
W badanej sprawie Senat rozszerzył regulację o szczegółowy katalog praw i obowiązków zawieszanych w związku z pozbawieniem wolności oraz o zwrot uposażenia i diety po uniewinnieniu lub określonych przypadkach umorzenia postępowania. Dodał również zmiany dotyczące biur poselskich i senatorskich oraz zastosowania przepisów w czasie.
TK uznał te poprawki za samodzielne rozwiązania, których nie obejmował pierwotny zakres ustawy sejmowej. W jego ocenie naruszenie granic poprawek skutkowało równocześnie obejściem zasad inicjatywy ustawodawczej i trzech czytań. Późniejsze przyjęcie zmian przez Sejm nie usuwało wady trybu.
Rozstrzygnięcie dotyczy sposobu ustanowienia przepisów, a nie ogólnego zakazu regulowania statusu zatrzymanego lub aresztowanego parlamentarzysty. Rozprawy odbyły się 9 lipca i 1 października 2025 r. Orzekał jedenastoosobowy pełny skład pod przewodnictwem Bogdana Święczkowskiego; sprawozdawcą był Justyn Piskorski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/status-pozbawionego-wolnosci-posla-lub-senatora-5. Data dodania i pozyskania: 2025-10-02. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.