Komunikat – TK zakwestionował dawny sposób określenia opłat koncesyjnych (SK 55/22)
7 sierpnia 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę SK 55/22. Uznał § 1 ust. 1 w związku z § 2 oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 maja 1998 r., w związku z jego załącznikiem, za niezgodne z art. 64 ust. 3 w związku z art. 217 Konstytucji. Przepisy regulowały coroczne opłaty koncesyjne przedsiębiorstw energetycznych. Pozostały zakres postępowania umorzono.
Skarga wynikła z ustalenia opłaty za 2015 r. wobec spółki zajmującej się obrotem paliwami ciekłymi. Prezes URE cofnął jej koncesję z powodu trwałego zaprzestania działalności, a następnie określił nieuiszczoną opłatę przy zastosowaniu zakwestionowanego rozporządzenia. Sądy nie podzieliły zarzutu braku ustawowych podstaw konstrukcji daniny.
Rozporządzenie przewidywało iloczyn przychodów z działalności objętej koncesją, osiągniętych w poprzednim roku, i współczynnika zamieszczonego w tabeli. Ustalało też granice opłaty od 200 zł do miliona złotych dla każdego rodzaju działalności oraz sumowanie opłat przy kilku rodzajach działalności koncesjonowanej. Ustawa wskazywała podmioty zobowiązane i coroczny charakter opłaty, pozostawiając jej istotną konstrukcję Radzie Ministrów.
TK uznał opłatę koncesyjną za daninę publiczną. Wskazał, że art. 217 wymaga uregulowania w ustawie istotnych elementów stosunku daninowego, w tym sposobu określania wysokości, granic stawek i reguł obliczenia. Ogólne upoważnienie do uwzględnienia przychodów przedsiębiorstw oraz kosztów regulacji nie zastępowało tych ustawowych unormowań.
W ocenie Trybunału rozporządzenie samodzielnie regulowało materię zastrzeżoną dla ustawy, ingerując przez to w prawo własności skarżącej. W uzasadnieniu omówiono także określenie w rozporządzeniu terminu płatności, natomiast sentencja obejmuje konkretnie wskazane przepisy § 1, § 2 i załącznika.
Badany akt uchylono 21 grudnia 2018 r. i zastąpiono rozporządzeniem z 9 listopada 2018 r., opartym na zmienionym Prawie energetycznym. TK uznał mimo to kontrolę dawnych przepisów za potrzebną dla ochrony praw skarżącej. Wyrok nie jest merytorycznym zakwestionowaniem nowej regulacji ani samej dopuszczalności opłat koncesyjnych.
Według komunikatu rozstrzygnięcie może stanowić podstawę uruchomienia procedur wznowienia lub uchylenia rozstrzygnięć opartych na niekonstytucyjnej normie, zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji i właściwymi ustawami. Nie oznacza automatycznej zmiany każdej decyzji. TK odnotował również, że do chwili orzekania nie otrzymał zamówionej opinii Prezesa Rady Ministrów o skutkach budżetowych.
Trybunał przypomniał własne stanowisko o obowiązku niezwłocznej publikacji oraz ustaniu domniemania konstytucyjności przy ogłoszeniu wyroku na rozprawie. Składowi przewodniczył Stanisław Piotrowicz, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski, a trzecim członkiem Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/okreslenie-podstawy-sposobu-obliczenia-oraz-wysokosci-oplaty-koncesyjnej-wnoszonej-przez-przedsiebiorstwo-energetyczne-4. Data dodania i pozyskania: 2025-08-08. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.