Zapowiedź – Przyjęcie do domu pomocy społecznej bez zgody zainteresowanej osoby (SK 110/23)

Na 23 lipca 2025 r. o godz. 11.00 TK zapowiedział rozpoznanie skargi konstytucyjnej w sprawie SK 110/23. Dotyczy ona możliwości orzeczenia przez sąd opiekuńczy o przyjęciu osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody, na podstawie art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1–3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Skarżąca została umieszczona w takim domu na mocy postanowienia sądu rejonowego; sąd okręgowy oddalił jej apelację. Nie zgadza się z opiniami biegłych dotyczącymi stanu zdrowia i zdolności do samodzielnego funkcjonowania. Utrzymuje, że zastosowany tryb nie pozwala dostatecznie wykluczyć pomyłki prowadzącej do nieuzasadnionego ograniczenia wolności.

Jej zarzuty dotyczą szczegółowości przesłanek oraz sposobu ich badania przez sąd. Podnosi potrzebę dokładnego ustalenia, czy osoba nie może zaspokajać podstawowych potrzeb, czy nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób, czy potrzebuje stałej opieki bez leczenia szpitalnego i czy brak pomocy zagraża jej życiu.

Skarżąca uważa, że opinie biegłych nie powinny zastępować pełnego zbadania rzeczywistej sytuacji, a przepisy powinny zostać doprecyzowane albo usunięte w zakwestionowanym zakresie. Twierdzi, że przymusowe umieszczenie osoby zdolnej do samodzielnego życia prowadzi do jej uprzedmiotowienia i narusza godność oraz wolność osobistą.

W zapowiedzi zarzuty powiązano z art. 30, art. 47 w związku z art. 31 ust. 1–3, a w argumentacji także z art. 41 ust. 1 Konstytucji. Opis przedstawia stanowisko skarżącej; nie ustala, że przesłanki jej pobytu zostały ocenione przez sądy błędnie.

Składowi ma przewodniczyć Bogdan Święczkowski, sprawozdawcą ma być Wojciech Sych, a ponadto wskazano Stanisława Piotrowicza, Michała Warcińskiego i Jarosława Wyrembaka.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/orzeczenie-przez-sad-opiekunczy-o-przyjeciu-do-domu-pomocy-spolecznej-osoby-bez-jej-zgody-2. Data dodania i pozyskania: 2025-07-23. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.