Komunikat – TK zakwestionował tryb wyłączenia religii ze średniej ocen (U 11/24)
22 maja 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę U 11/24. Za niezgodne ze wskazanymi w sentencji normami Konstytucji, Konkordatu i ustawy o systemie oświaty uznał § 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji z 22 marca 2024 r. w zakresie wyłączenia oceny z religii ze średniej, wprowadzonym bez uzgodnienia i porozumienia ze stroną kościelną.
Wzorcami były art. 25 ust. 3 i 4 Konstytucji w związku z art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 27 Konkordatu, a także art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Kontrola merytoryczna objęła tryb wydania marcowej zmiany. TK nie rozstrzygał odrębnie szerszego zarzutu dotyczącego prawa rodziców do wychowania dzieci, uznając, że nie został odpowiednio rozwinięty w tym zakresie wniosku.
Pozostałe zarzuty, odnoszące się do rozporządzenia z 26 lipca 2024 r. o organizacji lekcji religii, objęto umorzeniem. TK przypomniał, że cały ten akt ocenił już w wyroku U 10/24 z 27 listopada 2024 r., dlatego ponowna kontrola była zbędna. Obejmuje to także zakwestionowane we wniosku reguły łączenia uczniów w grupy.
Trybunał uznał wliczanie ocen z religii do średniej za element organizacji jej nauczania. Odwołał się do wcześniejszych orzeczeń wiążących ocenianie i umieszczanie ocen na świadectwach z obowiązkiem organizacji zajęć na życzenie zainteresowanych. Wskazał, że zmiana może wpływać na wyróżnienia, nagrody i inne następstwa klasyfikacji.
W ocenie TK ogólne upoważnienie do określania zasad oceniania z art. 44zb ustawy o systemie oświaty należało w zakresie religii odczytać łącznie z art. 12 ust. 2. Przepisy te, wraz z konstytucyjnymi i konkordatowymi zasadami współdziałania, wymagają rzeczywistego porozumienia z właściwymi kościołami i związkami wyznaniowymi.
Trybunał wskazał, że samo uzyskanie negatywnych opinii w konsultacjach nie oznaczało osiągnięcia wymaganego porozumienia. Ocenił, że nieuwzględnienie stanowisk strony kościelnej i brak uzgodnienia naruszyły tryb ustanowienia badanej zmiany.
W komunikacie TK przedstawił stanowisko, że wyrok usuwa skutek polegający na niewliczaniu religii do średniej, a domniemanie konstytucyjności zakwestionowanej regulacji ustało już przy ogłoszeniu na rozprawie. Przypomniał również własną ocenę obowiązku niezwłocznej publikacji i możliwej odpowiedzialności za jego niewykonanie. Te wypowiedzi są stanowiskiem TK opisanym w źródle; opracowanie nie dopisuje późniejszych decyzji administracji ani praktyki szkół.
Składowi przewodniczył Jarosław Wyrembak, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski, a trzecim członkiem Stanisław Piotrowicz.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/nauka-religii-w-publicznych-przedszkolach-i-szkolach-9. Data dodania i pozyskania: 2025-05-23. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.