Komunikat – TK zakwestionował tryb uchwalenia nowelizacji dotyczącej pomocy Ukrainie (K 6/24)
18 lutego 2025 r. TK orzekł w sprawie K 6/24, że ustawa z 9 lutego 2024 r. zmieniająca przepisy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz podatkach dochodowych jest w całości niezgodna z art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, art. 104 ust. 1 i art. 96 ust. 1 Konstytucji. Powodem rozstrzygnięcia była ocena trybu uchwalenia ustawy. Pozostały zakres postępowania umorzono; zdanie odrębne złożył Rafał Wojciechowski.
Zakwestionowana ustawa przedłużała szczególne rozwiązania służące pomocy obywatelom Ukrainy w związku z wojną, a także preferencje podatkowe związane z przeciwdziałaniem jej skutkom. Projekt rządowy wpłynął do Sejmu 6 lutego 2024 r. i został uchwalony trzy dni później. Za ustawą głosowało 414 posłów, przeciw 15, a jedna osoba się wstrzymała. Prezydent podpisał ją 19 lutego, a 21 lutego została ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod pozycją 232.
Prezydent zarzucił, że Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika bez podstaw prawnych nie dopuszczono do prac legislacyjnych. W uzasadnieniu przedstawionym w komunikacie TK powiązał ten problem z aktem łaski z 2015 r., własnymi orzeczeniami o kompetencjach Prezydenta oraz postanowieniami Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN z 4 i 5 stycznia 2024 r., uchylającymi postanowienia marszałka Sejmu o wygaśnięciu mandatów. Komunikat przypomina też wcześniejsze postępowanie karne i skazujący wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 grudnia 2023 r., po którym marszałek wszczął procedurę stwierdzenia wygaśnięcia mandatów.
TK przyjął, że podczas prac nad ustawą obaj zachowali status posłów, a dezaktywacja ich kart do głosowania i niewpuszczanie do budynków Sejmu naruszały zasadę legalizmu. Podkreślił, że przyczyną stwierdzonej wadliwości nie była sama nieobecność części z 460 posłów. W jego ocenie decydujące było uniemożliwienie dwóm uprawnionym przedstawicielom udziału w procedowaniu wskutek czynności marszałka, które TK uznał za arbitralne i pozbawione podstawy prawnej.
Trybunał powiązał tę ocenę z konstytucyjną zasadą wykonywania władzy przez Naród za pośrednictwem przedstawicieli oraz z prawem i obowiązkiem czynnego uczestnictwa posła w pracach Sejmu. Podtrzymał stanowisko wyrażone wcześniej w sprawach K 7/24, U 4/24 i K 14/24. Badanie zgodności z pozostałymi wzorcami — art. 4 ust. 1 i art. 106 Konstytucji — uznał za zbędne wobec stwierdzonej niekonstytucyjności.
W sentencji odroczono utratę mocy ustawy o trzy miesiące od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Termin ten nie biegnie od samego ogłoszenia rozstrzygnięcia na rozprawie. TK uzasadnił odroczenie konstytucyjnym znaczeniem wsparcia Ukrainy i potrzebą umożliwienia ustawodawcy dostosowania przepisów bez negatywnych następstw natychmiastowej utraty ich mocy.
Na zakończenie komunikatu TK przypomniał swoje stanowisko o obowiązku niezwłocznego publikowania orzeczeń i możliwej odpowiedzialności osób zobowiązanych do ich ogłoszenia. Składowi przewodniczył Jarosław Wyrembak, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski, a pozostałymi członkami Zbigniew Jędrzejewski, Stanisław Piotrowicz i Rafał Wojciechowski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/tryb-uchwalenia-ustawy-19. Data dodania i pozyskania: 2025-02-19. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.