Komunikat – Zapowiedź rozstrzygnięcia o pomocy prawnej z urzędu i kasacji do NSA (SK 87/19)

TK zapowiedział na 29 stycznia 2025 r. ogłoszenie orzeczenia w sprawie SK 87/19, obejmującej połączone skargi dotyczące pomocy prawnej z urzędu. Przedmiotem zarzutów są kompetencje referendarzy sądowych, sądowa kontrola ich postanowień oraz obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej do NSA przez profesjonalnego pełnomocnika.

Jedna ze spraw dotyczy spółki, której ustanowiony pełnomocnik wydał opinię o braku podstaw do skargi konstytucyjnej. Spółka wystąpiła o zmianę lub ustanowienie nowego pełnomocnika; referendarz oddalił wniosek, a skarga na jego postanowienie również została oddalona. W drugiej sprawie osoba fizyczna bezskutecznie ubiegała się o pełnomocnika do kasacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, po czym wniesiona samodzielnie kasacja została odrzucona z powodu niedochowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Nie uzyskała też pełnomocnika do wniesienia skargi konstytucyjnej.

Skarżący kwestionują art. 123 § 2 i art. 398²³ § 2 zdanie drugie Kodeksu postępowania cywilnego. Uważają, że rozstrzyganie o pomocy prawnej do skargi konstytucyjnej dotyczy praw i wolności, a więc powinno należeć do sądu, nie referendarza. Spółka podnosi ponadto, że sąd kontrolujący referendarza działa jako sąd drugiej instancji, przez co jego orzeczenie nie podlega kolejnemu środkowi odwoławczemu.

Zarzuty odnoszą się też do art. 175 § 1 i art. 258 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący uważa koszty profesjonalnego sporządzenia kasacji za barierę ekonomiczną w dostępie do NSA, zwłaszcza w drobnych sprawach, i wiąże to z prawem do sądu, dwuinstancyjnością i zakazem dyskryminacji. W części cywilnej powołano także gwarancje wynikające m.in. z art. 2, art. 10 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 190 ust. 5 Konstytucji.

W zapowiedzi wskazano Krystynę Pawłowicz jako przewodniczącą składu, Jakuba Stelinę jako sprawozdawcę oraz Stanisława Piotrowicza, Rafała Wojciechowskiego i Jarosława Wyrembaka. Opracowanie opisuje zakres skarg, nie przesądza rezultatu ich rozpoznania.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/uprawnienia-referendarza-sadowego-do-orzekania-w-przedmiocie-ustanowienia-pelnomocnika-z-urzedu-kontrola-takich-postanowien-przez-sad-rejonowy-przymus-adwokacko-radcowski-w-postepowaniu-przed-nsa-3. Data dodania i pozyskania: 2025-01-29. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.